Polityka religijna Justyniana

W polityce religijnej największe trudności sprawiał stosunek do monofizytyzmu (nurt w obrębie chrześcijaństwa głoszący, że w Chrystusie jego natura boska zdominowała naturę ludzką). Zdobyczy terytorialnych na Zachodzie nie można byłoby utrzymać w razie zatargów ze Stolica Apostolską, porozumienie z nią zaś było osiągalne jedynie za cenę orientacji antymonofizyckiej. Stanowisko takie kryło jednak w sobie poważne niebezpieczeństwo: podsycałoby zadawnioną niechęć Syrii i Egiptu do metropolii, przyczyniając się tym samym do wzmożenia tendencji separatystycznych. Tak więc porozumienie z Kościołem rzymskim oznaczało rozpętanie opozycji na Wschodzie a zbliżenie z kościołami monofizyckimi w Syrii i Egipcie - poważny konflikt zarówno na Zachodzie jak i w centralnych prowincjach państwa. Justynian próżno szukał wyjścia z tej sytuacji. 

Orygenes - ur. ok. 185, zm. ok. 254, filozof i teolog wczesnochrześcijański, Ojciec Kościoła.

Ważne decyzje w sporach teologicznych, na które duży wpływ miał Justynian: 

- Sobór powszechny w Konstantynopolu w 553 r., który prowadził obrady wbrew woli papieża potępił tzw. "3 rozdziały", czyli pisma Teodora z Mopsuestii, Teodereta z Cyru i Ibasa z Edessy. Teologia tych 3 uczonych była antymonofizycka ale zbliżała się do nestorianizmu. Justynian sam osobiście potępił "3 rozdziały" na długo przed soborem, w 544 r.

- na soborze w Konstantynopolu potępiono również (przy poparciu Justyniana) Orygenesa, który pod wpływem filozofii greckiej przyjmował preegzystencję dusz (wiarę w istnienie duszy przed poczęciem człowieka), koniec mąk piekielnych i subordynację osób boskich (podporzadkowanie syna Ojcu i Ducha Św. Synowi)

Szkoła Ateńska, fresk Rafaela znajdujący się w Pałacu Apostolskim (najbardziej znane przedstawienie Akademii Platońskiej)

Inne symboliczne ruchy Justyniana:

- zakazał jeszcze raz walk gladiatorów

- uprawomocnił na Wschodzie zasadę całkowitego bezżeństwa wśród biskupów

- w 529 r. zarządził zamknięcie Akademii Platońskiej, gdzie wykładało wiele pogańskich uczonych.

- w 531 r. zakazał apostazji do pogaństwa i nakazał przymusowo ochrzcić pogańskie rodziny

- w 536 r. zniósł igrzyska olimpijskie w Antiochii

- 556-561 r. - z inicjatywy Justyniana podjęto systematyczne misje wśród pogan w Anatolii i Frygii - ochrzczono ich 70 tys. i wybudowano 86 świątyń; akcję misyjną podjęto też w Egipcie

- surowo represjonowano Żydów, heretyków i Samarytan